نگرشی بر ماهيت ملت
سيد محمد فقيري:-مقوله ملت و ماهيت آن در فرهنگ ها و ايدئولوژي هاي گوناگون به گونه هاي مختلف تعريف مي شوند. از اين رو اين مقوله با مفاهيم متعدد انشعاب يافته است. مسأله اشتراكات خود در تعريف ملت و مقدم دانستن يك سلسله اجزاء اشكالاتي را پديد مي آورد. بدون شك ايجاد و هماهنگي، با رابطه ها تحقق مي يابند و رابطه ها نيز بيشتر بر مبناي زبان و ادبيات استوار اند از اين رو تقدم زبان بر ديگر پديده ها ارجحيت دارد. در اين مبحث تحليل مان بالاي ملت و اجزاء آن را در چند فرهنگ و ايدئولوژي همگام با نگرش از بينش هاي متعدد دولت هاي گذشته و امروز را مي كاويم.

 ارزش‌های جهانی، و دموکراسی مسلمان
اشاره: انور ابراهیم، مقام‌هایی نظیر وزارت آموزش و پرورش، وزارت اقتصاد، و معاونت نخست وزیری را در مالزی به عهده داشته است. وی در سال 1998 به زندان افتاد، در جریان محاکمه قربانی زد و بندهای شدید سیاسی شد و شش سال در حبس ماند؛ تا آن‌که دادگاه فدرال مالزی اتهامات او را مردود اعلام کرد و در سپتامبر 2004 از زندان آزاد شد. در حال حاضر، او از جمله استادان معتبر مهمان در دانشکده‌ی مسایل بین‌الملل (خارجی) دانشگاه جورج تاون است. این مقاله بر اساس سخنرانی‌های او در کنفرانس دموکراسی، نیویورک، دسامبر 2005، و نیز در گردهم‌آیی جنبش جهانی برای دموکراسی، استانبول، آوریل 2006 تهیه شده است.

 نقش نهادهای مدنی درگذار به دموکراسی درکشورهای درحال توسعه-3-
مجیب الرحمان رحیمی:...جامعهء مدنی به مثابهء حوزهء فعالیت میان دولت و خانواده می تواند در برابر دموکراسی و سیاست های ‏دموکراتیک روش ها و رفتارهای متفاوت بروز دهد. برخی از نگاه سیاسی غیر فعال بوده و برخی  یا در برابر استبداد بی تفاوت اند یا از نظام استبدادی حمایت ‏می کنند، برخی دیگر از این نهادها برای استقرار نظام خاصی به فعالیت می پردازند که شاید با مردم ‏سالاری/دموکراسی در تضاد باشد و برخی دیگر از اصلاحات دموکراتیک حمایت می کنند.

 در سوگ نیلاب رحیمی:از دید مولوی مرگ پیشرفت است
عبدالحفیظ منصور: ...در تمدن اسلامي هواداران ابن عربي فراوان اند و اثر شان بسي سنگين؛ يكي ازآن ميان عاشقي، آتش نفسي نه، بلكه آتشفشاني است معروف به مولاناي بلخ كه همه فراوان در باره ي او شنيده اند. به عقيده ي من مولاناي بلخي، از نوآوري ها و ابتكارات خيره كننده اش يكي هم ديد گاهش در مورد مرگ است. مرگ از نظر ايشان "تكامل" است و پيمودن پله هاي ترقي و نزديكي به اصل كه همانا خداست.

 ديو هفت سر: نگرشي بر موانع توسعه‌ي سياسي در افغانستان-۳-
عبدالحفیظ منصور:...چرا شب افغانستان به پايان نمي رسد و درد شان درمان نمي يابد؟  اين ماييم كه به خوبي نه تپيده ايم و در اين وادي گام نبرداشته ايم...بحران دوامدار و پسماندگي افغانستان ريشه در فكر و انديشه‌ي ما دارد، نه در تصاميم و كاركرد ديگران... آيين نجات بخش اسلام در اثر فهم و برداشت هاي نادرست ما از تعاليم والاي آن به دامي همانند گرديده، كه پاي ما در آن گير افتاده است. شگفت اين كه در فقه سياسي براي ما به ارث مانده، بيشتر توجه به ويژگي ها و مواصفات زعيم مسلمان است، نه نظام اسلامي...

 نقش نهادهای مدنی درگذار به دموکراسی درکشورهای درحال توسعه-2-
مجیب الرحمان رحیمی:.. مدرسهء اقتصادی و علوم سیاسی لندن جامعهء مدنی را چنین تعریف می کند: "جامعهء مدنی به حوزه ای از فعالیت های جمعی غیر اجباری اطلاق می گردد که در محور منافع، اهداف و ارزش های مشترک شکل می گیرند... از نظر "وایت" جامعهء مدنی عبارت است از: "یک حوزهء متوسط تجمع میان دولت و خانواده، که دربرگیرندهء سازمان های جدا و مستقل از دولت می باشد، و به صورت رضاکارانه از سوی اعضای جامعه برای حمایت یا توسعهء منافع یا ارزش های شان به وجود آمده است.

 ديو هفت سر: نگرشي بر موانع توسعه‌ي سياسي در افغانستان-2-
عبدالحفیظ منصور:...سكوت شخصيت هاي پشتون تبار -‏چه جهادي و چه غير جهادي- در مورد کتاب(سقاوی دوم) به ارزش واهميت آن افزوده است، زيرا احتمالاً مورد تاييد همه‌ي آنها ميباشد.‏..قومگرايي ريشه در ريش ودستار طالبان ندارد، كساني همچون احدي، روستار تره‌كي و زلمي ‏خليلزاد فلسفه‌ي قومگرايي بر طالبان و امثال آن ها مي بافند...علم گل خان كوچي ساير اقوام اين سرزمين را آواره ‏هايي بيش نمي داند...اما ايجاد دولت ملي در افغانستان؛ دولتي كه مبتني بر ‏ارزش هاي دموكراسي و آزادي باشد، نمي تواند بدون تعريف و برداشتي نو از ملت افغانستان واقعيت يابد.

 ديو هفت سر: نگرشي بر موانع توسعه‌ي سياسي در افغانستان
عبدالحفیظ منصور:...در اين بحث منظور از توسعه‌ي سياسي، حكومت ملي و كارآ است...تاسيس دولت برپايه‌ي قوم، مانع كلاني در رابطه به ايجاد كشور- ملت در افغانستان بوده...اینکه مردم افغانستان به دو گروه قوم حكومت گر ‏و اقوام محكوم تقسيم بندي شدند.‏.. پروفيسور نظيف الله شهراني استاد دانشگاه انديانا تنوع قومي با نظام متمركز را عامل اساسي دوام بحران و ‏پسماندگي دانست...نظام رياستي تكرار ‏تجربه‌ي ناكام پيشين است...اما در كنار تنوع قومي و ‏نظام متمركز، از شناسايي موانع ديگري در اين مورد دريغ نورزيم.‏

 افغانستان در مرحله گذار از نظام عنعنوی به نظام اقتصاد بازار عصری
دوکتور دستگیر رضایی:...تکمیل موفقانه اصلاحات اقتصادی نیازمند بازنگری نقش عنعنوی وسنتی دولت است. این بمعنی انصراف ازقسمت اعظم وظایفیست که ادارات دولتی میخواست در شرایط نظام قبلی افغانستان ویا دولت های کشورهای اقتصاد هدایتی مانند فرمایشات دولتی به  بسیاری از انواع محصولات، تصویب قسمت زیاد از سرمایه گذاریها ی پروژه ها، تعین قیمتها وغیره.

 نقش نهادهای مدنی درگذار به دموکراسی درکشورهای درحال توسعه-1-
مجیب الرحمان رحیمی:...مفهوم جامعهء مدنی به رغم ابهام و جدل برانگیزبودن، به عنوان حوزهء تجمع و فعالیت های رضاکارانه میان دولت و خانواده، از جایگاه برجسته و برازنده ای در گفتمان سیاسی معاصر برخوردار است. این مفهوم به خاطر تحولات بنیادین در سیاست بین المللی، پایان جنگ سرد و اتخاذ سیاست گسترش دموکراسی از سوی کشورهای غربی در دههء اخیر قرن بیستم، معانی جدیدی به خود گرفته و نقش برازنده ای در روند گذار به سوی دموکراتیزه کردن/مردم سالارانه گری ایفا می کند.

 مفاهیم ذاتاً جدل برانگیز-2-
مجیب الرحمان رحیمی:..ایده «مفاهیم ذاتا جدل برانگیز» از نسبیت، هیچ گرایی، بی ربطی و عدم جامعیت، بحث و جدل پایان ناپذیر فاصله داشته، و برخلاف ادعاهای فوق، راه را برای رقابت سالم و احترام به قرائت ها و برداشت های مختلف از مفاهیم، به خاطر بار ارزشی و پیچیدگی داخلی آنان می گشاید.از سوی دیگر قبول این چارچوب، ما را یاری می رساند تا از تحمیل اعتقادات و برداشت های خود، به مثابه یگانه قرائت و برداشت راستین، با استفاده از وسایل خشونت و ارعاب، بر دیگران اجتباب ورزیم.

 مفاهیم ذاتا جدل برانگیز-1-
مقالهء ذیل را دوستم آقای مجیب الرحمان رحیمی حین مطالعات دانشگاهی اش در دانشگاه اسکس بریتانیا برشتهء تحریر درآورده است. وی یکی از یاران ما  در جلسات مباحثاتی بود که از 2006  تا چندی قبل  هر هفته در دانشگاه سواس لندن  منظماً دایر می گردید. شرکت کنندگان درین جلسات مباحثات  هفتگی عمدتاً دانشجویان هموطن ما بودند که در دانشگاه های مختلف بریتانیا در رشته های علوم سیاسی و فلسفه و... به درس و تحقیق اشتغال داشته و  بر این گردهمایی های خودمانی و دانشجویی  به شوخی نام «حلقهء سواس» گذاشته بودند. از جمع این جوانان مستعد و  با دانش  کار های تحقیقاتی مهمی به  زبانهای انگلیسی و فارسی برشتهء تحریر درآمده است که به تدریج خوانندگان عزیز پیمان ملی شاهد آن خواهند بود.

 چپگرایان و اسلامگرایان افغان، با اندیشه های وارداتی
حسیب عمار- کسانی که با ادبیات اسلامگرایان افغان آشنایی دارند، این را بخوبی می دانند که منابع نظری و عملی آنها را بیشتر  «ترجمه» نوشته‌های حسن البنا بنیانگذار سازمان اخوان المسلمین، سید قطب، برادرش محمد قطب ازمصر، ابوالاعلی مودودی از پاکستان وعلی شریعتی از ایران و دیگر اندیشمندان مسلمان غیرافغان تشکیل می داد...منابع فکری و ایدئولوژیک چپگراهای افغان، جزوه های حزب توده ایران بود و بر اساس نوشته ها و نشریه های همین حزب، اندیشه پیروان حزب دموکراتیک خلق شکل می گرفت

 درنگی بر اختلاف نام ها و جدال بر سر واژه ها
سالار عزیزپور-...از نگاه پسا ساختار گرایان این مخاطب است که معنا را می آفریند نه مولف و چون مخاطبان نیز در بستر های معرفتی ثابت و مشترکی برخور دار نیستند .معنای آفریده ی ان ها نیز امکانات مطلق متن را برنمی تابد . از این رو ،معنا تکثر پیدا می کند  واز تعیین ساختاری می گریزد .

 عنوان کتاب: درس هایی از اسلام
پروفیسور داکتر عبدالواسع لطیفی- همین هفته تازه ترین اثر پروفیسور داکتر محمد ابراهیم عظیم دردیارغربت زیرعنوان «درسهایی ازاسلام» ازدست کوشان عزیزبدستم رسید، که در567 صفحه باکوشش«فقه اسلامی» درکالیفورنیابچاپ رسیده است...استادگرانقدر پروفیسرداکترعظیم درپیشگفتارارزشمندخود چنین مینویسند:«هرگاه انسان به چشم حقیقت بنگرد ومسایل رابه دقت موردتوجه قراردهد وقلب را ازتعصب وپیش داوری وکینه پاک کند و، بدور ازتعلقات ووابستگی های خاص، اسلام رابررسی نماید ومنصفانه به قضاوت بنشیند، باصراحت وصداقت کامل اعتراف خواهدکردکه اسلام دین دانش وحکمت وتزکیه وتربیت و اخلاق ومعنویت است...»

 وحدت ملی و دشمنان آن-3-
خواجه بشیر احمد انصاری:...تا آمدن استعمار به کشور های ما و سپس ظهور هتلر و تفکر نازی، مردم ما به این اندیشه نبودند که چه کسی به کدام زبان حرف می زند ...اشعار بزرگان ادبیات پشتو گاهی به مراتب نزدیکتر به فارسی معیاری ما است تا اشعاری که سعدی و حافظ به زبان گویشی فارس سروده اند...هنگامی که خوشحال و عبدالرحمان واژه های «نگار» و «فرهنگ» را در قالب شعر پشتو به کار می بردند خوب می دانستندکه این واژه ها باری بسیار سنگین دارند. تعویض «نگارستان ملی» به «گالری ملی» هیچ عاقل با وجدانی را نمی تواند قناعت دهد

 چرا علمای اسلام در افغانستان، از حقوق زن حرف نمی زنند؟
سمیع رفیع:.. بیایید با فرهنگ پُرسایی و تفکر و روشنگری در دین و مذهب، از نظام قبیله بیرون آمده بسوی زندگی معنوی در حرکت شوییم. تا طلسم نظام قبیله را نشکنیم، نمیتوانیم از حقوق زن حرف بزنیم، چون در نظام قبیله، زن هیج نوعه حقوقی نداشته، جزء ملکیت مرد حساب میشود. راه بسوی وحدت ملی در قالب نظام قبیلوی، هرگز ممکن نخواهد بود. به معنی دیگر، ما نمیتوانیم وحدت ملی را در نظام قبیله تمثیل کنیم. ایجاد حکومت مردمی، « دیموکراسی » در نظام قبیله محال است

 سپنتا مینو و انگره مینو در باور آریائیان
احمد بهار چوپان:...پیش ازآئین شکوه مند اسلام، آریاییان یکتا پرست  نیز باورمند بودند که خداوند نیروی مقدس ونامرئی را ازجهان مینویی فرود آورده ودرآن حلول میدهد که بازدارندۀ انسان ازهرگونه بدی وزشتی باشد... اما دونیم سده آتش سوزی، خانه جنگی، ویرانی، کتاب سوزی، تمدن زدایی وانجام هرآنچه زادۀ نیات انگره مینویی است انجام شد... یک روزمکتب را به اساس زبان تقسیم بندی میکنند، روزدیگرزبان مختلط کشف کرده وآنرا زبان ملی نام میگذارند ودرمقطع دیگری اشخاص را بخاطراستفاده اززبان مادریشان مجرم دانسته وبخاطر بکاربردن واژه های زبان مادری وزبان مادری فتوای اسلامی ازشکم خویش بیرون نموده وتکفیرمیکنند...

 افغانستان؛ گذر ازگفتمان قوميت به گفتمان مليت
عوضعلی سعادت:.. غيرمطلوب بودن گفتمان قوميت ازپيش فرضهاي اين نوشتاراست ... هم براساس نظريه تحليل گفتمان وهم براساس نظريه پارسونزبه نظر مي‌رسد، گفتمان قوم گرايي بصورت عموم وگقتمان پشتون گرايي بصورت خاص، ديگرقادربه بازتوليد خود وخلق مفاهيم تازه نباشد ولذا تاريخ مصرف آن سررسيده وگفتمان مليت باادبيات به روزونظام معناي جامع وتازه وارد ميدان شده است.

 از چاله به چاه:به بهانه انتخابات در پیش رو
احمد بهار چوپان:...مبارزات ضد استبداد همیشه سیاسی و عملی بوده ، نه مبارزه نظری . یعنی در حقیقت جو استبداد نظری ‏حاکم، به استبداد های سیاسی ختم شده است. ..استبداد نظری یعنی جواب همه ی پرسش ها را آماده داشتن و پرسیدن را گناه و شُبهه محسوب کردن و منقادان را ‏برتر از نقادان نشاندن...اگر مشروطه اول به خواسته هایش نرسید، گرفتار استبداد نظر مقامات عالیه وقت بود. اگر دهه دموکراسی به استبداد ‏خطرناکتری ختم شد، برای آنکه حزب دموکراتیک خودش قائل به استبداد نظری و گرفتار استبداد درونی بود. ‏اگر پیروزی" اخوانی ها " منجر به نابودی استبداد نگشت برای آنکه آنجا ‏جای برای تحقیق نیست و شما را به تقلید دعوت میکنند.

 بازخوانی حکومت در افغانستان
نوشته نایجل آلن

 سیاست‌های زبان، فرهنگ و هژمونی
دهقان زهما: ...از جمله فعالیت‌های فرهنگی-سیاسی هژمونی‌طلب می‌توان از تأسیس پشتوتولنه و انجمن تاریخ یاد کرد. تأسیس حزب افغان‌ملت و برنامۀ سیاسی وی برای دست‌یابی به هژمونی اتنیکی و زبانی و پاسخ نادرست جریان "ستم ملی" به "مسأله ملی" در دایرۀ همین رقابت‌های اتنیکی و زبانی می‌گنجد.

 مبارزهء سیاسی در افغانستان از امان الله تا ظاهرشاه
گزارنده: عزیز آریانفر:...نادرخان و حواریونش در روند جنگ داخلی، به یاری جنگجویان پشتون و نیروهای خارجی(انگلیس و شوروی) به قدرت رسیده ‏بودند... بیشترین تهدید (علیه نادرخان) از غلزایی ها- دقیق تر  از بزرگترین عشایر این قبایل– سلیمان ‏خیل بر می خاست... رژیم جدید انرژی خود را نه در برابر امیرحبیب الله کلکانی، بل در برابر آنانی که ‏از امان الله خان پشتیبانی می کردند، متوجه ساخت. عمده ترین اتهامی که بر آنان وارد می آمد، پیوندهای آن ها با ‏شوروی بود. بی درنگ، کرسی داران دوره امان الله، برکنار گردیدند و آن قبایل پشتون و هزاره که تکیه گاه اصلی امان الله بودند، مورد ستم قرار گرفتند.‏ 

 رفتار دموکراتيک در عرصه هاي غيرسياسي
تحزب ، انتخابات آزاد، گردش نخبگان، تفکيک قوا، آزادي هاي قلم و بيان و عقيده، رقابت و مشارکت، گردش آزاد اطلاعات، آزادي هاي اجتماعات و کثرت گرايي را مي توان از جمله الزامات اوليه و اساسي براي برقراري دموکراسي دانست... اما در عرصهء غیر سیاسی احترام به «تفاوت» و کثرت گرایی و پلورالیسم فکری؛ سنگ بناي دموکراسي است...

 بحرانِ ارزش زدايي
برگردان: جاوید فرهاد- ... جنون دستيابي به تمدن و تکنالوژي وزير پاگذاشتن داشته هاي بومي، يکي از عوامل مهم در بُروز بُحران ارزشها محسوب مي گردد... اولين رويکرد سياست "گاندي" در هند، زير نام "برنامهء منفعت ملي" و بيرون کشيدن ارزشهاي مشترک پنهان(ارزشهاي ملي متعلق به همه يي مردم) در هند بود.

 نسخه اصلي قانون اساسي کدام است؟
قانون اساسي افغانستان دو نسخه دارد، يکي نسخه اصلي مصوب لويه جرگه (1382) وديگري نسخه ‏توشيح شده قانون اساسي به وسيله حامدکرزي‎...پس از تصويب قانون اساسي، به دستور جناب حامدکرزي قانون اساسي در 52 جا مورد دستبرد قرار گرفت ‏و تغييرات فاحشي در آن بعمل آمد و در چندين مورد مفهوم متن دگرگون شد...از جمله به مادهء ۱۶ اين متن علاوه گرديده است: "مصطلحات علمي و اداري ملي موجود در کشور حفظ مي ‏گردد‎."‎

 پیرامون تعیین سرنوشت ‏ دولت ملی و کثرت گرایی فرهنگی
ترجمه و گزینش از دکتر نجیب الله مسیر:... بیان نقلی و مستدرک کار شناسان مسایل سیاسی جامعه روس، با توجه به معانی و مفاهیم برخی از  ‏نمونه های زیر، ماهیت ساختار اتنیکی و واقعیت طاقت اصلی نظام ( شوروی وقت )  و روسیه پیش و ‏پس از دوران شوروی را نسبت به  برخورد یکسوی، غیرعادلانه و استبدادی آن نظام  دربرابر اقوام و ‏کشورها و ملتهای گوناگون بر میتابد. ‏

 بحثی در شیوه های حدیث شناسی
مبحث ذیل از آنرو برای خوانندگان گرامی  پیمان ملی انتخاب گردیده است که حاوی نکات جالب در بحث «حدیث شناسی» می باشد. اشاراتی به دانشمندانی همچنون محمد غزالی و حسن ترابی و ... شده که موضوع را از لحاظ معرفت دینی جالب تر می نماید. با امید تکامل و باروری هرچه بیشتر اینگونه بحث های سازنده در حوزهء معرفت شناسی دینی.

 روشنفکران «افغان» در تبعید: رخ ها و زاویه های فــلسفی و روانی
سیدبهاءالدین مجروح، برگردان:صدیق رهپو طرزی: ... در کتاب«پایه فرهنگی ملی گرایی افغان» با ویراستاری «ایوان اندرسن  Ewan Anderson» ، در کنار دیگر مقاله ها، به نوشته یی از آقای «سید بها الدین مجروح» بر خوردم...روشنفکر در «افغانستان» از ستم رژیم کمونیستی رنج می کشید، اما، در تبعید از این امر که مقاومت دست رد برسینه اش زد، روانهء «غرب» گردید.... پرسش اساسی این است : آیا آن گاهی که «افغانستان» دوباره آزاد گردد، آنان و خانواده هایشان که در «غرب» به سر می برند، باردیگر به کشور باز خواهند گشت و سهم ــ حتا اگر ناچیز ــ در حل وظیفه های بزرگی که مساله باز سازی ملی، در برابرشان قرار می دهد، به دوش خواهند کشید؟

 شهادت امام حسین؛ ضامن ارزش های ناب اسلامی
اسلام در این زمان، چون پوستین وارونه شده است؛ ارزش‏هاى اسلامى رنگ باخته و دین با حاكمیت افراد فاسد و غاصب، رو به ‏انحطاط و انحراف مى‏رود...اکنون حسین مسئول نگاهبانى انقلابى است كه آخرین پایگاه‏هاى مقاومتش از دست رفته است...بنابراین، با تنهاترین و برنده‏ترین سلاح، سلاح شهادت، ‏به رویارویى با یزید، مظهر باطل مى‏شتابد و با شهادت خویش بر آنها پیروز مى‏شود.‏‎.. آموزگار بزرگ شهادت  می آموزد كه شهادت هنر خوب مردن است. شهادت نه یك باختن، كه یك انتخاب است؛ انتخابى كه در آن، مجاهد با قربانى كردن خویش در آستانه معبد آزادى و ‏محراب عشق، پیروز مى‏شود