افغانستان جامعهء رشوت زده
جناب نصير مهرين ، محقق و نويسندهً سرشناس کشور ، به سلسله کار های بزرگ سياسی و فرهنگی شان ، دراين اواخر ، کتابی را تحت عنوان «افغانستان جامعهء رشوت زده» به چاپ رسانيده اند.در مقدمه اين اثر ارزشمند و خواندنی آمده است : « ديريست که در افغانستان دردمند ، سايهً شوم دشواری های اجتماعی و اقتصادی و نابکاری نهاد های اداری ، قضايی ، خقوقی و فرهنگی مرتبط با آن ، گسترده تر و رنج آور تر مردم را می آزارد. ازميان درد هايی که مردم ديده اند و اکنون حضور آن را بيشتر لمس ميکنند ، رشوت است.

 نقش نهادهای مدنی درگذار به دموکراسی درکشورهای درحال توسعه-3-
مجیب الرحمان رحیمی:...جامعهء مدنی به مثابهء حوزهء فعالیت میان دولت و خانواده می تواند در برابر دموکراسی و سیاست های ‏دموکراتیک روش ها و رفتارهای متفاوت بروز دهد. برخی از نگاه سیاسی غیر فعال بوده و برخی  یا در برابر استبداد بی تفاوت اند یا از نظام استبدادی حمایت ‏می کنند، برخی دیگر از این نهادها برای استقرار نظام خاصی به فعالیت می پردازند که شاید با مردم ‏سالاری/دموکراسی در تضاد باشد و برخی دیگر از اصلاحات دموکراتیک حمایت می کنند.

 نقش نهادهای مدنی درگذار به دموکراسی درکشورهای درحال توسعه-2-
مجیب الرحمان رحیمی:.. مدرسهء اقتصادی و علوم سیاسی لندن جامعهء مدنی را چنین تعریف می کند: "جامعهء مدنی به حوزه ای از فعالیت های جمعی غیر اجباری اطلاق می گردد که در محور منافع، اهداف و ارزش های مشترک شکل می گیرند... از نظر "وایت" جامعهء مدنی عبارت است از: "یک حوزهء متوسط تجمع میان دولت و خانواده، که دربرگیرندهء سازمان های جدا و مستقل از دولت می باشد، و به صورت رضاکارانه از سوی اعضای جامعه برای حمایت یا توسعهء منافع یا ارزش های شان به وجود آمده است.

 نقش نهادهای مدنی درگذار به دموکراسی درکشورهای درحال توسعه-1-
مجیب الرحمان رحیمی:...مفهوم جامعهء مدنی به رغم ابهام و جدل برانگیزبودن، به عنوان حوزهء تجمع و فعالیت های رضاکارانه میان دولت و خانواده، از جایگاه برجسته و برازنده ای در گفتمان سیاسی معاصر برخوردار است. این مفهوم به خاطر تحولات بنیادین در سیاست بین المللی، پایان جنگ سرد و اتخاذ سیاست گسترش دموکراسی از سوی کشورهای غربی در دههء اخیر قرن بیستم، معانی جدیدی به خود گرفته و نقش برازنده ای در روند گذار به سوی دموکراتیزه کردن/مردم سالارانه گری ایفا می کند.

 افغانستان؛ گذر ازگفتمان قوميت به گفتمان مليت
عوضعلی سعادت:.. غيرمطلوب بودن گفتمان قوميت ازپيش فرضهاي اين نوشتاراست ... هم براساس نظريه تحليل گفتمان وهم براساس نظريه پارسونزبه نظر مي‌رسد، گفتمان قوم گرايي بصورت عموم وگقتمان پشتون گرايي بصورت خاص، ديگرقادربه بازتوليد خود وخلق مفاهيم تازه نباشد ولذا تاريخ مصرف آن سررسيده وگفتمان مليت باادبيات به روزونظام معناي جامع وتازه وارد ميدان شده است.

 رفتار دموکراتيک در عرصه هاي غيرسياسي
تحزب ، انتخابات آزاد، گردش نخبگان، تفکيک قوا، آزادي هاي قلم و بيان و عقيده، رقابت و مشارکت، گردش آزاد اطلاعات، آزادي هاي اجتماعات و کثرت گرايي را مي توان از جمله الزامات اوليه و اساسي براي برقراري دموکراسي دانست... اما در عرصهء غیر سیاسی احترام به «تفاوت» و کثرت گرایی و پلورالیسم فکری؛ سنگ بناي دموکراسي است...

 بحثی پیرامون دولت ملی و اقلیت ملی
اکثرا مسئله  "مردم دولت ساز" و اقلیت های ملی نه بحیث پرابلم جامعه ، بلکه به مثابه ی پرابلم سیاست دولتی - منطقوی پذیرفته میشود. ویژه گی دولت ملی نهفته درآنست که این دولت سعی مینماید تا تجانس اتنیکی یعنی یک گروه اتنیکی را بوجود بیاورد وبرمبنای آن ساختاردولتی را طوری اعمارمینماید که درحقیقت مرزهای اتنیکی ودولتی با هم مطابقت پیدا بکنند.   درهمین ارتباط است که اقلیتهای اتنیکیی که باشندگان قلمرو یک دولت میباشند به حیث فکتوربازدارنده که باید درراه رسیدن به وحدت ملی ازسرراه برداشته شوند، بررسی میشوند.

 بسترهاي تغييرجامعه
افغانستان یکی ازکشورهای عقب مانده وتغییرنیافته جهان بشمارمی آید. تغییروتحولات اجتماعی واقتصادی درآن یاعقیم مانده ویا اینکه بسیاربکندی پیش می رود. براساس برخی آمارارائه شده افغانستان یکی ازپنج کشورعقب مانده جهان است که درردیف پنجم قراردارد.

 ما و فراسوی زمانه و تاریخ
صدیق رهپو طرزی:...تمدن «سند» به ‏صورت روشن بومی بوده است.دوم، تمدن بعدی «هند ــ.آرین» ادامه ی همان تمدن است و از بیرون وارد نشده است..‏.. درمیان تاریخ دانان ونگاران ما ــ نی تاریخ نویسان ــ در سده ی بیستم می توان چهره هایی چون: آقایان احمد علی «کهزاد»، میر ‏غلام محمد «غبار»، عبدالحی «حبیبی» محمد حسن «کاکر» و تازه ترین میرمحد صدیق «فرهنگ»  نشانی نمود.‏نگاه اینان به این دوره، انسان را دچار شگفتی می سازد.‏.‏...با این «دید ــ و ــ سنجه» نویسنده گان ما،  تاریخدان و تاریخگزار اند تا تاریخ نگار

 بشردوست:تعداد زيادوکلای ما مفهوم آگاهي سياسي ورسالت سياسي رانميفهمند

 ملت سازی: بحث اول، مفهوم ملت و دولت ملی

 نگاهی به کتاب 'طرزی و سراج الاخبار'
kabul film/tarzi-book-sakhawarz.jpgدنیای کتاب

 در آستانه نهمین سال قتل عام و نقض حقوق بشر در بامیان
انجنیر سخی ارزگانی:... فرهنگ انسان دوستی، تساهل، همپذیری، تفاهم، همکاری مشترک، مهرورزی و نظایر آن ‏در بین مناسبات تنگ و سربسته قبیلوی مدنیت ستیز دیده نمی شوند و یا نهایت اندک می باشند. ‏برخلاف، فرهنگ تنفر، خصم، خشونت، نفی یکدیگر، غارت، نژاد نگری، قبیله گرایی، تمدن ‏ستیزی، زن ستیزی، تضاد طبقاتی  و... حتا کشتن در روابط  جامعه ارباب و رعیتی و فرهنگ ‏تمدن گریز قبیلوی ما مسلط می باشند که مردم را از داشتن زندگانی مشترک مسالمت آمیز و ‏محبت انگیز به سوی «رشد و غنای» کرامت انسان و انسانیت، ایجاد نهادهای وحدت ملی، دولت ‏ملی، اقتصاد ملی، فرهنگ ملی و ملت سازی عصری محروم نموده اند.‏

 معضل کوچی ها بطوردایم باید حل گردد
نبی قانع زاده:... چرا جناب کرزی که در سال گذشته حکم صادر نمود و هیئت را جهت حل این قضیه توظیف نمود و هیئت فیصله نمود که هزارجات گنجایش کوچی ها را ندارد به آن توجه نمی کند که حکم خروج موقتی آنها را صادر می کند مگر سال گذشته هیئت از طرف خود کرزی جهت حل مناقشه تعیین نشده بود چرا دیدگاه آن هیئت نا دیده گرفته می شود ؟

 در تكاپوي هويت (مهسا طايع )
      مقدم بر شروع بحث، اراية تعريف هويت است كه در رشته ها و نحله هاي مختلف، به درجات مختلفي داراي اهميت است:  هويت در روان شناسي؛ به معني يكي شدن خود و در مردم شناسي؛ يكي شدن در هويت قومي است. اما از نظر جامعه شناسي به عنوان يكي شدن با خود و ديگران، محسوب مي شود كه توضيح دهندة هويت فردي و اجتماعي است.

 بحران مهاجرین افغان به نقطه غلیان رسیده است
کریستین ساینس مانیتور، برگردان: عبدالله حارث:...حرکت تند و سریع ایران و پاکستان در قسمت اخراج مهاجرین منجر به ازیاد نگرانی جامعه بین المللی شده که هر دو کشور در نظر دارند تا پناه گزینان افغان را با وحشت و بی رحمی تام از خاک شان بیرون کنند. در حال حاضر در افغانستان  خدمات اولیه برای مردم قابل بحث است. بقول تحلیل گران سیاسی اگر عمل اخراج مهاجرین به همین شدت ادامه پیدا کند ممکن است منطقه به یک فاجعه بزرگ انسانی مواجه گردد...

 افغان ها و عدالت (امید مهرگان)
نویسنده: امید مهرگان   تاریخ: 19 ارديبهشت (ثور) 1386  1. اقدام اخیر دولت در اخراج خیل عظیم مهاجران افغانیِ فاقد ارواق نه تنها تناقضات عدالتِ دولتی بلکه تناقضاتِ اپوزیسیونِ لیبرالیست را نیز برملا می‌سازد. تا کنون حدود 40 هزار نفر، که طبعاً اکثرشان کارگرند، اخراج شده‌اند. این اقدام بخشی از برنامه‌ای است که طبق آن بناست تا پایان سال 86 یک میلیون افغان از ایران اخراج شوند.

 اظهارنظر برعزل داکترسپنتا(قوی کوشان؛مدیرجریدهء امید)
سه شنبه ۲۵ ثور ۱۳۸۶عصرشنبه 12می 2007، خانم فرشته حضرتی، گردانندۀ رادیو پیام زنان افغانستان، منتشرۀ سویدن، بحث مستقیمی راباتعدادی ازهم وطنان ازکشورهای مختلف، شامل جنابان داکترسیداکبرزیوری، رحمت الله بیژنپور، محمدسعیدفیضی، داکترمحمدحسن کاکر، حامد علمی وبنده دایرنمود. آنچه درذیل می آید، فشردۀ پرسشهای خانم حضرتی وپاسخ های مدیرهفته نامۀ امیداست، که نسبت ضیق جا، امکان درج سخنان تمام شرکت کنندگان میسر نیست

 روستارتره کی وزیوری:آیاطالبان مقاومت ملی اند؟انگیزهء ستیزه جویی آنان چیست؟
بعد از نشر مقالهء دوکتور روستار تره کی در سایت پیمان ملی، ایشان توضیحی ارسال کرده اند که با جواب متقابل مسئول سایت پیمان ملی اینک خدمت خوانندگان به نشر می رسد.

 زهما:تأملی چند بر مقولهء نژادباوری و نژاد باوری فرهنگی
عناصر مهم نژاد باوری ... مشخصهء اصلی نژادباوری فرهنگی چیست  و چی ویژه گی هایی نژادباوری فرهنگی را از نژادباوری کلاسیک – و یا بیولوژیک – متمایز می کند ...چی چیزی می تواند برای ما برداشت جامد و ایستا از فرهنگ را روشن کند ؟

 مهاجران افغان درپاکستان درنظرندارند به افغانستان برگردند
پنجشنبه ۳ می ۲۰۰۷:-  با اینهمه شرایط نا مساعد هنوزهم اکثریت مهاجران ازترس ناامنی نمی خواهند به افغانستان برگردند       بخش اعظم مهاجران افغانستان درپاکستان که شمارشان سر به 2 مليون نفرمي زند درنظرندارند به افغانستان برگردند.

 7 ثور 1357 ؛ انقلاب یا فاجعه؟ (محمد اکرام اندیشمند)
...کودتای ثور در برخی دیدگاه ها و نگاه ها، سر آغاز انتقال قدرت از یک خانواده و قبیلۀ ‏خاص حاکم شمرده می شود که در نتیجۀ آن قدرت سیاسی در کشور پایۀ مردمی پیدا ‏کرد و تغیر اساسی در مناسبات قدرت ایجاد شد.  اما نمی توان بسوی تغیر در ‏مناسبات قدرت تنها از زاویۀ انتقال قدرت نگاه کرد. تغیر در مناسبات قدرت زمانی معنی ‏و مفهوم درست میافت که در افغانستان پس از کودتای ثور یک دولت قانونمند و عادلانۀ ‏ملی شکل میگرفت...

 افغانستان، جهان جدید ودگرگونی ها (علی رضوانی)
آیا وقتی آن فرانرسیده است که اذهان مردم و روشنفکران وطن بیدار شود و برای نخستین بار به هر پدیده و مقولۀ بجز آنگونه که تا هنوز، باندیشند. چرا این همه رخداد و حادثه، فقر، بیماری، خشونت، جنگ و بلاهت زدگی اجتماعی، سیاسی، در رویکرد ها و باور ها تأثیر نداشته است؟ شاید بتوان به این پرسش این طور پاسخ داد که اصولا بحران ها و بن بست های اجتماعی و کنش های فردی و گروهی متضاد یکی از فاکتور های قابل توجه در تغییر باور ها و رویکرد ها است.

 سکوت زندگان،گواهي مردگان: قسیم اخگر
اگر زندگان به مصلحتي خاموش بمانند مردگان حقانيت آن را شهادت مي دهند. 

 ‏� سر نوشت را از سر باید نوشت ! �‏
محمد امین فروتن:- ...  نخست باید با ایجاد  اراده جمعی و مکانیزم شورائی بر بستر یک  استراتیژیی دراز مدت سیاسی  ‏برآورد صحیح و صادقانه   نیازمندی های  اصلی و ضروری جامعه و مردم خود را کشف و بازبینی  ‏کنیم و از منبر همان تشکیلات عادلانه ملی یکباردیگر جامعه ء جهانی  را به کمک فرا خوانیم...

 زهما:نقد ایدئولوژی واقعیت های اجتماعی، ساخته های اجتماعی
مقالتی را که مطالعه می‌نمايید، نه ماه قبل نگاشته شده بود. این نبشته، در واقع امر، مقالت " تأملی چند بر مقولهء نژادباوری " (چاپ شده در آسمايی) را تکمیل می‌کند.

 دهقان زهما: نقدِ هويت جمعی
به اختصار مي‌توان گفت كه خصيصه و گرايش اصلي ايديولوژي و سياست‌هاي هويت جمعي در يكسان سازي كثرت‌ها نهفته است.    توجه اصلي يكسان سازي‌ها به روابط افقي در جامعه است و نه روابط عمودي، يعني روابط قدرت. به اين مفهوم كه يكسان سازي‌ها از هر گونه تفاوت جنسي و اجتماعي در جامعه تجريد مي‌كند.

 کوچ اجباری و اثرات فرهنگی واجتماعی آن برجامعه هزاره
محمد عوض نبی زاده: --   پس ازانتقال قدرت به قبیله ای محمد زائی در هنگام حاکمیت استبدادی امیر عبدالرحمن خان  عده کثیری خانواده های مردم هزاره را از مناطق هزاره نشین ولایات  ارزگان – زابل وقندهاراز زاد گاه وسرزمین آبائی شان  مجبور به کوچ اجباری نمودند.وبه برده گی کشانیدن این مردم منجر گردید و در حدود 62 فیصد , جامعه هزاره  توسط این امیر میر غضب نا بود وقتل عام شدند.

 شورش طالبان؛ یا قیام هوتکیان علیه درانیان‏
نویسندگان: پروفیسور تامس جانسن و کریس مَـیسِن- برگردان: دکتور سید اکبر زیوری-- در تحلیل جامعه شناختی از تحریک طالبان در حالیکه مقامات پاکستانی آنها را یک حرکت ملی علیه خارجیان قلمداد میکنند، اما کارشناسان غربی بطور فزاینده ای آنان را یک حرکت محلی و قبیله ای غلجایی و مخصوصاً هوتکی علیه سلطهء درانی ها قلمداد میکنند که در شخص حامد کرزی درانی و ملا عمر هوتکی تبلور یافته اند. اینکه آقای کرزی اسم اولین فرزند خود را میرویس - قهرمان هوتکیان- گذاشته است، یک نشانهء دیگر از  ارادهء سیاسی وی برای «مصالحه» با طالبان و آشتی میان هوتکی های غلجی با درانی ها می باشد. (مترجم)

 افغانستان: به سوی یک جهاد نو؟
16 دسمبر 2006--  داکتر انتونیو گیوستازی - تهیه و تدوین داکتر سید اکبر زیوری : ...برعکس جهاد اول (جهاد علیه شوروی ها) پاکستان نمی خواهد چند تنظیم را در خاک خود اجازه دهد. زیرا چون هدف پاکستان امتیاز گیری سیاسی است باید یک تنظیم (یعنی طالبان) کاملادر اختیارش باشد تا هر وقت لازم شد- یعنی هروقت به امتیازات سیاسی دلخواه اش رسید-، کلید عملیات نظامی آن گروه را خاموش نماید...